4med logo
Kolagen czym jest i jakie ma właściwości

Kolagen czym jest i jakie ma właściwości

 Kolagen to białko fibrylarne, które stanowi główny składnik substancji międzykomórkowej organizmów zwierzęcych i ludzi. Kolagen nadaje tkankom odporność na rozciąganie i pełni rolę głównego białka strukturalnego w tkankach zwierzęcych. Kolagen wykazuje bardzo dużą wytrzymałość dzięki swojej budowie potrójnej helisy.

Wyróżniamy wiele typów kolagenów, które różnią się między sobą cechami strukturalnymi i funkcjonalnymi. Wszystkie są nierozpuszczalnymi w wodzie pałeczkowatymi białkami włókienkowymi. Kolagen stanowi ok 1/3 wszystkich białek występujących w organizmach kręgowców. Występuje między innymi w skórze, ścięgnach i kościach. Znajdziemy go też w chrząstce czy błonie podstawnej. Poza występowaniem w organizmach ludzkich kolagen znajduje również zastosowanie w przemyśle skórzanym, pożywczym, kosmetycznym, biotechnologicznym i farmaceutycznym.

Budowa kolagenu

W skórze człowieka kolagen produkowany jest przez komórki nazywane fibroblastami. Fibroblasty produkują krótkie łańcuchy białkowe i wydalają je poza komórkę. Poza komórką krótkie łańcuchy białkowe łączą się ze sobą i splatają tworząc długie  α-helisy. Helisy łączą się ze sobą i przeplatają tworząc coś na kształt siateczki czy rusztowania. Do tej pory znanych jest 28 typów kolagenu, które wyodrębniono z ludzkiego organizmu. Typy te zbudowane są z ponad 30 różnych łańcuchów polipeptydów i wykazują różnorodność funkcjonalną i strukturalną. Potrójna helisa kolagenu może być zbudowana z trzech identycznych łańcuchów polipeptydowych tzw. homotrimerów lub z trzech różnych łańcuchów polipeptydowych tzw. heterotrimerów.

Najczęściej spotykanym rodzajem kolagenów są kolageny fibrylarne, które mają łańcuchy splecione w potrójną helisę. Łańcuchy polipeptydowe zbudowane są z określonej sekwencji aminokwasów Glicyna-Prolina-Hydroksyprolina. Glicyna stanowi co trzecią pozycję w łańcuchu polipeptydowym, który zbudowany z ok 1000 reszta aminokwasowych. W procentowym składzie poszczególne aminokwasy stanowią kolejno: Glicyna 33%, Prolina 10%, 4-hydroksyprolina 10%, 3-hydroksyprolina <0,5% i 5-hydroksyprolina 1%.  

Glicyna-  to aminokwas dzięki, któremu możliwa jest synteza glukozy i kreatyny w organizmie. Dodatkowo bierze ona udział w budowie czerwonych krwinek i jest neuroprzekaźnikiem w układzie nerwowym. Jest ona również jak pisaliśmy powyżej budulcem włókien kolagenowych a także umożliwia poprawne funkcjonowanie gruczołu krokowego.

Prolina - to aminokwas, który jest elementem budulcowym włókien kolagenowych oraz pozytywnie wpływa na pracę stawów i naczyń krwionośnych. Prolina jako składnik budulcowy kolagenu posiada zdolność wiązania wody dzięki czemu następuje szybsza regeneracja skóry po urazie oraz zwiększa się jej stopień nawodnienia.

Lizyna - opóźnia proces starzenia się skóry, który spowodowany jest zbyt wysokim poziomem cukru we krwi. Zaletą lizyny jest również to, że przeciwdziała chronicznemu zmęczeniu oraz wirusom wątroby.

Rodzaje kolagenu

Jako, że skupiamy się głownie na kolagenie, który występuje w skórze to szerzej omówimy sobie dwa główne typy kolagenu, które występują w skórze. W skórze człowieka występuje głownie kolagen typu I i III.

Kolagen typu I odpowiada za tzw. rusztowanie skóry oraz za to, że jest ona sztywna i mocna. Natomiast kolagen typu III występuje w miejscach gdzie doszło do urazu skóry czyli np. w obszarze blizn. Ma on inną budowę niż kolagen typu I, dlatego skóra w obszarze blizny różni się wyglądem od skóry zdrowej. Po urazach w tankach w trakcie procesu bliznowacenia na początku pojawia się kolagen typu III ponieważ, którego zadaniem jest szybko zregenerować uszkodzoną tkankę, z czasem nawet po upływie kilku lat jest on zastępowany kolagenem typu I. Kolagen typu III jest z reguły dużo słabszy niż kolagen typu I dlatego ważne jest żeby być bardzo ostrożnym w pielęgnacji wczesnych blizn.

Właściwości kolagenu

Kolagen to niezmiernie ważny element tkanki łącznej. Jest on spoiwem, który łączy komórki skóry, kości czy chrząstki. Odpowiada on również za twardość, sprężystości i elastyczność tkanek. Kolagen jest białkiem, który wpływa na proces odnowy komórkowej w skórze i utrzymanie odpowiedniego poziomu jej nawilżenia co przekłada się bezpośrednio na jej wygląd. Jeżeli w naszej skórze jest odpowiedni ilość kolagenu wówczas jest ona bardziej jędrna, sprężysta, nawilżona z małą ilość zmarszczek. Niestety z wiekiem poziom kolagenu w skórze maleje , a skóra traci na jędrności. Dzięki zaawansowanej technologii kosmetycznej oraz dostępnym na rynku preparatom do medycyny estetycznej w znacznym stopniu możemy spowolnić proces degradacji włókien kolagenowych, a co więcej możemy stymulować ich syntezę co będzie bezpośrednio przekładać się na poprawę wyglądu naszej skóry zarówno na twarzy jak i na ciele.

Niedobór kolagenu w skórze

Kolagen jest białkiem, który jest nieustannie syntezowany i degradowany w przestrzeni zewnątrzkomórkowej. W młodym wieku kolagen jest regularnie wymieniany – stary ulega degradacji, a w jego miejsce powstaje nowy. Szacuje się, że wymianie ulega ok 3kg kolagenu na rok. Niestety z biegiem lat zdolność odtwarzania włókien kolagenowych maleje lub całkowicie zanika. Dodatkowo włókna kolagenowe z biegiem lat ulegają ścieńczeniu i pofragmentowaniu. Do niszczenia włókien kolagenowych w naszym organizmie mogą przyczynić się choroby, zaburzenia hormonalne zbyt intensywna ekspozycja na promieniowanie UVA i UVB czy nawet zbyt intensywna aktywność fizyczna związana z dużymi obciążeniami mechanicznymi. Niedobór kolagenu może odbyć się na kondycji naszej skóry i paznokci.

Wraz ze zmniejszoną ilością kolagenu skóra traci jędrność i elastyczność, pojawiają się zmarszczki, głębokie bruzdy, a paznokcie stają się kruche i łamliwe. Niedobory kolagenu mogą się również manifestować pogarszającym się stanem chrząstek stawowych, w obszarach których pojawia się ból i trudności z poruszaniem.  Dodatkowym czynnikiem, który wpływa w znaczącym stopniu na degradację kolagenu jest przewlekły stres. Przewlekły stres prowadzi do wydzielania kortyzolu, który wpływa na rozpad kolagenu.

 

Suplementacja kolagenu – czy to ma sens?

Suplementacja kolagenu jest obecnie bardzo popularnym tematem. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów w postaci tabletek czy proszków do rozpuszczania, które zawierają kolagen. Nie ma jednak obecnie wiarygodnych badań potwierdzających w 100% skuteczność działania preparatów z kolagenem. W suplementacji kolagenu należy pamiętać o jednej bardzo ważne rzeczy. Jeżeli przyjmujemy doustne suplementy kolagenu w postaci tabletek lub proszku to najpierw trafiają one do żołądka i jelit gdzie następuje ich trawienie i rozkładanie na aminokwasy. Aminokwasy dostają się do krwioobiegu i wykorzystywane są przez organizm tam gdzie jest na nie akurat zapotrzebowanie.

Niewątpliwie kolagen wpływa na poprawę jędrności naszej skóry czy na lepsze funkcjonowanie stawów dlatego poza samą jego suplementacją należy również prowadzić ogólnie pojęty zdrowy tryb życia, Zdrowa bogata w witaminy i minerały dieta, aktywność fizyczna oraz umiejętność radzenia sobie ze stresem są czynnikami, które wpływają pośrednio na jakoś naszego kolagenu. Ważne znaczenie ma w diecie przyjmowanie naturalne witaminy C, która jest bezpośrednim prekursorem syntezy włókien kolagenowych. Zastosowany w postaci tabletki lub zewnętrznie na skórę kolagen nie wbuduje się w nią i nie sprawi, że nasza skóra będzie młodsza i jędrniejsza. Dlatego pamiętajmy, że istnieje wiele czynników, które stosowane wspólnie będą wpływać na stan naszych włókien kolagenowych.

closearrow-circle-o-downfacebookbarsellipsis-vinstagram